Urządzanie lasu w Nadleśnictwie Zaporowo

Urządzanie lasu to system działań planistycznych i operacyjnych, które mają na celu zapewnienie trwałego, zrównoważonego korzystania z zasobów leśnych przy jednoczesnym zachowaniu funkcji ochronnych, przyrodniczych i społecznych lasu. Plan Urządzenia Lasu opracowywany jest na okres 10 lat i stanowi podstawę gospodarowania naszymi lasami.

Plan Urządzenia Lasu zawiera między innymi:

- opis stanu lasu i gruntów w tym ich zasobność i stan zdrowotny;

- program ochrony przyrody i działania ochronne;

- zadania związane z pozyskaniem drewna, odnowieniami, zalesieniami i pielęgnacją;

- propozycje sieci dróg, infrastruktury i urządzeń leśnych;

- harmonogram i zasoby niezbędne do realizacji zadań.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu urządzanie lasu opierało się przede wszystkim na klasycznych metodach pomiarowych i kartograficznych. Leśnicy pracowali z mapami papierowymi, szkicownikami terenowymi i dokumentacją prowadzoną ręcznie. Do pomiarów wykorzystywano m.in. taśmy miernicze, dalmierze optyczne, busole leśne, wysokościomierze oraz tradycyjne przyrządy geodezyjne, takie jak teodolity i niwelatory. Granice oddziałów i wydzieleń nanoszono ręcznie, a obliczenia powierzchni wykonywano metodami analogowymi.

Współczesne urządzanie lasu wykorzystuje nowoczesne narzędzia geomatyczne i cyfrowe technologie przestrzenne. Podstawą jest mapa numeryczna oraz systemy informacji geograficznej (GIS), które umożliwiają analizę i wizualizację danych przestrzennych. W pracach terenowych stosuje się odbiorniki GNSS zapewniające wysoką dokładność lokalizacji, a także drony i zobrazowania lotnicze (ortofotomapy) wspomagające ocenę stanu drzewostanów. Coraz większe znaczenie mają teledetekcja i fotogrametria, pozwalające pozyskiwać dane o lesie z wykorzystaniem zdjęć lotniczych i satelitarnych.

Krótki opis narzędzi geomatycznych:

Mapa numeryczna

Cyfrowa baza topograficzna i tematyczna, w której przechowujemy m.in. granice działek leśnych, dróg, obiektów infrastruktury i granice drzewostanów. Mapy numeryczne ułatwiają planowanie zabiegów i analizę przestrzenną.

Ortofotomapa

Fotografia lotnicza przetworzona tak, by miała jednorodną skalę — służy do wizualnej oceny stanu drzewostanów, rozpoznania uszkodzeń i planowania prac terenowych. Ortofoto jest przydatne zwłaszcza tam, gdzie dokładny rzut rzeczywistego pokrycia terenu uzupełnia dane wektorowe.

Systemy Informacji Geograficznej (GIS)

Środowiska programowe służące do przechowywania, analizy i wizualizacji danych przestrzennych — integrują mapy numeryczne, ortofoto, dane inwentaryzacyjne i inne warstwy tematyczne. Dzięki GIS możemy tworzyć raporty, analizy zasięgów, naliczać powierzchnie i planować zabiegi.

Geodezja i kartografia

Zajmują się pomiarem gruntów, wyznaczaniem granic leśnych i tworzeniem szczegółowych map. Precyzyjne pomiary geodezyjne są podstawą do aktualizacji map numerycznych i dokumentów urządzania lasu.

Fotogrametria i teledetekcja

Techniki pozyskiwania danych z obrazów lotniczych lub satelitarnych: z fotogrametrii otrzymujemy modele wysokościowe (DTM/DSM) i ortofotomapy; teledetekcja (np. analizy wielospektralne) pozwala identyfikować zmiany w pokryciu roślinnym, gradacje owadów lub miejsca osłabienia drzewostanów.

GNSS (globalne systemy nawigacji satelitarnej)

Precyzyjne odbiorniki GNSS (GPS/GLONASS/Galileo/BeiDou) umożliwiają dokładne pozycjonowanie punktów pomiarowych w terenie — stosowane przy inwentaryzacji drzewostanów, wyznaczaniu granic i korygowaniu map numerycznych.

Urządzanie lasu zapewnia, że działania leśne (cięcia, zalesianie, ochrona) są planowane w sposób zrównoważony i oparty na wiedzy. Cyfrowe narzędzia geomatyczne zwiększają przejrzystość działań, szybkość reakcji na zagrożenia (np. gradacje szkodników, powodzie) i umożliwiają łatwiejszy dostęp do informacji publicznej.